Cenzura

Naszą podróż po świecie cenzury rozpoczniemy od przyjrzenia się, czym to zjawisko w ogóle jest. Według definicji stricte encyklopedycznej, pod tym pojęciem rozumiemy kontrolę wypowiedzi oraz innych form ludzkiej ekspresji. Samo słowo "cenzura" pochodzi od łacińskiego "censor". Oznaczało ono urząd w starożytnym Rzymie, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności oraz dbanie o szeroko pojęte obyczaje społeczne. Z tego samego rdzenia wywodzi się także termin "cenzus - spis ludności".

Bez wątpienia cenzura ma wiele twarzy, niekiedy popadających w skrajności. W zależności od rodzaju kontrolowanych informacji, cenzurę możemy podzielić na kilka grup:

  1. Cenzura obyczajowa, o której już wspominaliśmy, ma na celu wypieranie treści kontrowersyjnych dla danej grupy etnicznej, np. pornografii czy przemocy.
  2. Cenzura wojskowa ma na celu utajnienie informacji militarnych, których przedostanie się na światło dzienne mogłoby zaszkodzić operacjom wojskowym lub samej obronności kraju.
  3. Cenzura polityczna, stosunkowo najgroźniejsza, pojawia się, kiedy rząd zaczyna zatajać wiele "szkodliwych" faktów przed obywatelami. Punktem przewodnim jest tutaj przeciwdziałanie wolnej myśli oraz słowu, które jest niezbędne do wywołania rewolucji.
  4. Cenzura religijna zakazuje lub ogranicza rozpowszechnianie treści sprzecznych z powszechnie uznawaną w danym kraju religią.
  5. Cenzura korporacyjna, chroni interesy danej firmy m.in. poprzez działania ograniczające pokazywanie jej w negatywnym świetle. Stosuje się ją, aby nie zniechęcać potencjalnych klientów do przedsiębiorstwa.

Z cenzurą nieodłącznie wiąże się pojęcie "wybielania faktów". Po raz pierwszy użyła go bostońska gazeta "Evening post" w 1762 roku. Oznacza ono taką manipulację wypowiedzią, aby stała się ona zgodna z określonym tokiem rozumowania. Można to osiągnąć albo poprzez pomijanie niektórych "niewygodnych" wiadomości, albo wręcz przez zmienianie i naginanie faktów.

Jak zobaczymy w dalszych naszych rozważaniach, wiele form cenzury szkodzi społeczeństwu, ograniczając jego zdolności rozwojowe i zadowolenie obywateli. Brak swobody wypowiedzi, krępowanie słów często spotykały się z wrogim nastawieniem. Społeczności podejmowały działania obronne, uruchamiając nielegalne źródła dystrybucji, lub wywołując zamieszki. Ludzie domagają się nie tylko zmniejszenia represji, ale także zaprzestania oficjalnej propagandy, szerzącej ideologicznie poprawny światopogląd.

Wraz z rozwojem technologii możliwe staje się coraz subtelniejsze unikanie cenzury. Środki takie, jak radio i telewizja docierają bez pomocy przewodów do tysięcy domów. W ostatnich latach szeroką popularność zdobył Internet. Jego niescentralizowana budowa jest, zdawałoby się, przestrzenią wolności. Jednak i na niego znalazł się sposób, który obserwujemy głównie w Chińskiej Republice Ludowej. We współpracy z zagranicznymi koncernami blokuje się dostęp do zakazanych treści umieszczonych na zagranicznych serwerach. Opozycjoniści kontratakują, stosując coraz wymyślniejsze algorytmy szyfrowania danych i tak całość porusza się naprzód.

Pamiętajmy, że cenzury nie można jednoznacznie zaklasyfikować jako złej i że w jakiejś formie zawsze przenika ona do świadomości człowieka. Ważne jest, aby człowiek zdawał sobie z tego sprawę i był odporny na wszelkie próby manipulacji niepopartej twardymi faktami, jakimi jesteśmy atakowani choćby w reklamie. Tylko wtedy będzie mógł powiedzieć o sobie, że jest naprawdę wolny i że jego słowa nie są puste.

Skomentuj
 
* Pole opcjonalne